Onervaren marktdeelnemers kopen, in tegenstelling tot ervaren kunsthandelaren, vaak niet zozeer het object zelf als wel het verhaal eromheen. Om de een of andere reden roepen legendes meer interesse en een sterkere emotionele reactie op dan het kunstwerk zelf.
In zulke gevallen wordt provenance gezien als een onvoorwaardelijke garantie voor authenticiteit, waarde en status — vooral wanneer bekende namen, besloten collecties of zogenoemde ‘toevalsvondsten’ worden genoemd. Dit is een veelgemaakte fout, wat het noodzakelijk maakt een principieel standpunt duidelijk te formuleren: provenance is geen bewijs.
Provenance is een werkhypothese. Soms zeer overtuigend, maar zolang deze niet wordt ondersteund door documentair en technisch onderzoek, blijft zij slechts een versie.
Waar ontstaan de risico’s?
In de professionele praktijk komen we situaties tegen waarin:
• een verhaal logisch en consistent klinkt;
• het narratief zorgvuldig is opgebouwd;
• het object visueel vertrouwen wekt en volgens een eerste beoordeling overeenkomt met de geclaimde periode;
maar cruciaal bewijs dat de betrouwbaarheid bevestigt, ontbreekt.
In de regel ligt het probleem in één of meerdere van de volgende aspecten:
• hiaten in de eigendomsketen;
• het ontbreken van archiefverwijzingen;
• bewuste of selectieve verzwijging van feiten.
Voor ons is dit een direct signaal om een diepgaand onderzoek te starten met betrokkenheid van aanvullende specialisten. Er bestaat geen twijfel dat de risico’s in dergelijke gevallen zeer reëel zijn. De uiteindelijke koper kan zowel met juridische problemen rond eerdere eigendom als met de aankoop van een vervalsing worden geconfronteerd.
Markt en prijs
Tegelijkertijd heeft provenance een directe invloed op de waarde. Veel mensen beschouwen kunst tegenwoordig als een investeringsobject.
Werken met een transparante eigendomsgeschiedenis, bevestigde deelname aan museale tentoonstellingen en gedocumenteerde aanwezigheid in belangrijke collecties:
• realiseren hogere prijzen;
• worden sneller verkocht;
• hebben een beter voorspelbare toekomst op de secundaire markt.
Juist daarom zouden kunsttransacties niet met enthousiasme moeten beginnen. Ze zouden moeten beginnen, zoals in de praktijk van de specialisten van Delancy’s, met het zoeken, structureren en analyseren van gefragmenteerde gegevens. Ons doel is het nauwkeurig identificeren van zwakke plekken en het uitsluiten van ongefundeerde conclusies.
Menselijk denken heeft de neiging ontbrekende fragmenten aan te vullen. De markt begrijpt dit — en maakt er soms gebruik van.
Waarom spreken we hierover?
Wij vinden het essentieel om onze waarden vanaf het begin duidelijk te formuleren. Verantwoordelijkheid voor de juistheid van informatie maakt deel uit van onze professionele ethiek. Daarom zullen wij in deze blog regelmatig materiaal publiceren over herkomst, attributie en authenticiteit.
Dit is de basis zonder welke het onmogelijk is weloverwogen beslissingen te nemen op de hedendaagse kunstmarkt.
